ดร.โสมรัศมิ์ จันทรัตน์ ร่วมบรรยายในหัวข้อ “กับดักหนี้ และการแก้ไขหนี้เกษตรกรอย่างยั่งยืน”
เมื่อวันที่ 23 มีนาคม 2569 ดร.โสมรัศมิ์ จันทรัตน์ ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์ ได้รับเกียรติเป็นวิทยากรบรรยายในงานสัมมนา Reshape Strategy: BAAC Agri-Reform ซึ่งจัดโดยธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์ (ธ.ก.ส.) ในหัวข้อ “กับดักหนี้ และการแก้ไขหนี้เกษตรกรอย่างยั่งยืน”
ในการบรรยาย ดร.โสมรัศมิ์ ชี้ให้เห็นว่า การแก้ไขปัญหาหนี้สินเกษตรกรไม่ควรมองเฉพาะกลุ่มหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (NPL) เท่านั้น เนื่องจากยังมีเกษตรกรอีกจำนวนมากที่แม้จะยังสามารถชำระหนี้ได้ แต่เป็นการชำระเพียงดอกเบี้ย ซึ่งมีแนวโน้มที่จะไม่สามารถปิดจบหนี้ได้ในระยะยาว ส่งผลให้เกษตรกรกลุ่มนี้มีความเสี่ยงสูงที่จะติดอยู่ใน “กับดักหนี้”
อย่างไรก็ดี ในกลุ่มนี้มีเกษตรกรจำนวนหนึ่งที่มีศักยภาพในการจ่ายชำระหนี้ได้มากขึ้น หากได้รับแรงจูงใจ การสร้างวินัยทางการเงิน และกระบวนการชำระหนี้ง่ายและสะดวกขึ้น โดยผลการศึกษาจากโครงการสนามทดลองเพื่อแก้ไขปัญหาหนี้สินเกษตรกรอย่างยั่งยืน ชี้ให้เห็นว่า การไปรับชำระหนี้ในพื้นที่ของ ธ.ก.ส. ทำให้เกษตรกร 30% จ่ายหนี้ได้บ่อยขึ้นและจ่ายก่อนถึงวันครบกำหนดชำระ ขณะที่ การสร้างแรงจูงใจในการจ่ายผ่านการให้สิทธิลุ้นรางวัล (ชำระดีมีโชค) ช่วยให้เกษตรกรจ่ายหนี้มากขึ้น ลึกขึ้น แม้ส่วนใหญ่ยังไม่ถึงเงินต้น ดังนั้น การปรับโครงสร้างหนี้เพื่อให้การจ่ายไปตัดเงินต้นได้ จึงเป็นกระดุมเม็ดแรกที่สำคัญ ที่จะช่วยจูงใจให้เกษตรกรจ่ายและมีโอกาสปิดหนี้ได้
แนวทางการแก้หนี้เกษตรกรที่ยั่งยืน ควรให้ความสำคัญกับการแก้หนี้ตามศักยภาพและมาตรการแก้หนี้ที่ตรงจุด จูงใจ ที่เอื้อให้ลูกหนี้ช่วยตัวเองได้ ประกอบกับการสร้างแรงจูงใจ สร้างวินัย และเพิ่มความสะดวกในการจ่ายชำระหนี้ เช่น ในกลุ่มลูกหนี้ที่มีศักยภาพที่จะปิดจบหนี้ได้ ควรมีรางวัลให้ลูกหนี้ที่มีประวัติชำระดี (เช่น ชำระดีมีโชค ลดต้นหรือดอก และให้สินเชื่อเพิ่ม) ขณะที่ ในกลุ่มลูกหนี้ที่ยังพอมีศักยภาพ แต่หนี้มากเกินที่จะปิดจบได้ ควรพิจารณาลดภาระหนี้และปรับโครงสร้างหนี้อย่างมีเงื่อนไข ที่สามารถยืดหยุ่นได้ตามศักยภาพของลูกหนี้