แรงงานไทยในระบบอยู่ในระบบนานแค่ไหน

รูปด้านบนแสดงจำนวนผู้ประกันตนภาคบังคับ (มาตรา 33) สัญชาติไทยโดยคำนวณจากข้อมูลปี 2005–2015 โดยแต่ละเส้นแสดงจำนวนผู้ประกันตนตามปีเกิด เช่น กลุ่มที่เกิดปี 1976–1980 (เส้นที่ 3 จากซ้าย) จะมีอายุอยู่ในช่วง 25–29 ปี ในปี 2005 และมีจำนวน 2.85 ล้านคน เมื่อตามคนกลุ่มนี้ไปถึงปี 2015 ซึ่งจะมีอายุเพิ่มขึ้นเป็น 35–39 ปี จะมีจำนวนลดลงเป็น 2.15 ล้านคน หากตามกลุ่มปีเกิดอื่น ๆ ก็จะเห็นภาพจำนวนผู้ประกันตนที่ค่อย ๆ ลดลงเช่นเดียวกัน

ภาพดังกล่าว ชี้ให้เห็นว่าแรงงานไทยส่วนหนึ่งออกจากระบบประกันสังคมค่อนข้างเร็ว ซึ่งต่างจากภาพของประเทศพัฒนาแล้วซึ่งแรงงานส่วนใหญ่จะออกจากระบบประกันสังคม เมื่อเริ่มขอรับบำนาญได้ ภาพนี้จึงเป็นคำถามวิจัยที่น่าสนใจว่า ทำไมแรงงานไทยจำนวนไม่น้อยถึงออกนอกระบบเร็วนัก เป็นเพราะ

1. งานนอกระบบมีความยืดหยุ่นมากกว่า
2. งานนอกระบบค่าตอบแทนดีกว่า
3. มีการกีดกันทางอายุของนายจ้างทำให้กลับเข้าระบบไม่ได้ หรือเป็นเพราะ
4. เรื่องสุขภาพ ทุพพลภาพจากอุบัติเหตุ หรือภาระทางครอบครัว ทำให้แรงงานต้องออกจากตลาดแรงงานค่อนข้างเร็ว

เรื่องพลวัตของตลาดแรงงานมีนัยทางนโยบายทั้งในมิติผลิตภาพของประเทศในภาพรวมและการออกแบบระบบความคุ้มครองทางสังคมที่เหมาะสม